Phân tích văn bản " Qua những ô cửa hẹp " , các bạn có thể chép AI cũng được , hoặc tự làm cũng được , văn bản nè
( tự sáng tác ):
Xóm ngụ cư ven sông năm ấy nghèo xác xơ, cái đói cái rét cứ bám riết lấy từng nóc nhà như con rận vắt kiệt sức người, gặm nhấm từ cái dạ dày lép kẹp đến cả những ý chí cuối cùng của kẻ khốn cùng. Người ta sống qua ngày bằng củ khoai sượng, bằng mớ rau đắng chan nước lã, đầu tắt mặt tối mà cái nghèo vẫn cứ như cái bóng đen sì trùm lên đầu. Ở cái chốn ngột ngạt và nặng nề định kiến ấy, nhà con bé chẳng có cái gì ngoài sự khốn khó và một bầy trẻ nhốn nháo đủ mặt năm đứa. Chẳng đứa nào chung một giọt máu ruột rà, toàn là những sinh hình gầy guộc bị bỏ rơi ở đầu đường xó chợ, được một con mụ đàn bà xơ xác, gầy đét nhặt về nuôi cốt để làm phúc hay để khỏa lấp cái cô quạnh của kiếp người cùng đinh. Mụ ta nuôi chúng lớn lên bằng những giọt nước mắt mặn chát và thứ cơm hẩm cháo loãng qua ngày, coi chúng chẳng khác nào con ruột dứt ruột đẻ ra, dẫu cái thân già của mụ cũng chẳng lo nổi cho chính mình. Bọn chúng đứa lớn dắt đứa bé, cứ thế bấu víu lấy nhau mà lớn lên, và dẫu người đời gọi mụ bằng đủ thứ danh xưng cay nghiệt, thì lũ trẻ vẫn quen miệng gọi mụ bằng một tiếng "má" đầy nghẹn ngào, thân thuộc.
Cái xã hội đương thời nó thối nát và nhẫn tâm lắm. Người ta sống với nhau chẳng màng đến tình người, mà đong đo, đếm xẻ nhau từng đồng xu còm cõi, nhìn nhau qua cái vỏ bọc giàu sang hay dưới góc khuất dơ dáy của kẻ khốn cùng. Cái nghèo, cái đói biến con người ta thành những kẻ ác ôn, nhẫn tâm lúc nào không hay. Nhà đã đông con, rách rưới, lại thêm cái gông xiềng nặng nề từ cái mác "đàn bà hư hỏng" gắn liền với người mẹ ruột của con bé — kẻ đã nhẫn tâm dứt áo bỏ đi xứ người biệt tích từ lâu.
Cái miệng lưỡi thiên hạ trong cái xóm ngụ cư ấy cay độc và thâm hiểm chẳng khác nào dao hai lưỡi. Người ta không buông tha cho một người đã khuất hay đã bỏ đi, cứ thế thêu dệt, bới móc và nhổ nước bọt vào quá khứ của bà. Hết người này đến kẻ khác rỉ tai nhau những lời đồn thổi ác độc, cay nghiệt rằng mụ ta vốn là thứ đàn bà lẳng lơ, mang thai hoang với một thằng giàu có rồi bị chơi chán, vứt bỏ ở một cái xó xỉnh tồi tàn nào đó bên xứ người, có lẽ đã chết khô xác từ lâu chứ chẳng hay ho gì. Những lời đồn thổi nhơ nhớp ấy cứ như thứ axit ăn mòn danh dự, biến mẹ con con bé thành cái gai trong mắt mọi người. Đi đến đâu, họ cũng phải cúi gằm mặt xuống bùn đất mà sống, chịu đựng ánh mắt khinh miệt, rẻ rúng của xóm giềng. Người ta coi mẹ con chúng nó chẳng khác nào thứ rác rưởi bám víu ở bên lề đường, sẵn sàng chà đạp, nhổ bọt bất cứ lúc nào để thỏa mãn cái thói đời độc ác.
Vậy nên má nuôi cũng chẳng tránh khỏi cái vũng bùn định kiến ấy. Người ta nhìn bà bằng con mắt khinh miệt, xì xào bàn tán rằng chắc phải loại thế nào thì mới đi nhặt cái thứ "hạt giống của một con đàn bà lẳng lơ, hư hỏng" về nuôi để gánh nặng vào thân. Sống giữa cái xóm ngụ cư cay nghiệt ấy, má và mấy đứa nhỏ chưa từng có lấy một ngày được ngẩng cao đầu.
Thế nhưng, bất chấp tất cả những cay đắng, nhục nhằn và cái đói nghèo cứ gặm nhấm từng ngày, giữa những đứa trẻ không chung dòng máu ấy với người má nuôi vẫn tồn tại những mảnh ký ức đẹp đẽ, ấm áp lạ thường. Đó là những đêm đông rét cắt da cắt thịt, căn nhà tranh dột nát chẳng có gì ngoài tiếng thở dài, nhưng má lại ôm trọn mấy đứa nhỏ vào lòng, nhường cho chúng từng miếng khoai luộc nóng hổi, từng bát cháo loãng chan đầy nước mắt thương yêu. Là những buổi chiều hè cùng nhau mò cua bắt óc ngoài bãi sông, tiếng cười đùa giòn tan át đi cái nhọc nhằn của cuộc mưu sinh. Dù ngoài kia thiên hạ có giẫm đạp, rủa xả, thì trong vòng tay gầy gò của má, lũ trẻ vẫn tìm thấy một góc bình yên nhỏ nhoi để nương tựa vào nhau mà lớn lên.
Cái ngày hôm ấy, tai họa ập đến cũng chỉ vì cái nghèo hèn tủi nhục. Khi con bé dắt díu mấy đứa em đi dọc con đường đất lầy lội ven xóm, thằng út lỡ chân thế nào lại làm vấy bẩn cái áo mới tinh của một đứa con nhà có thế lực. Lập tức, một cái tát trời giáng giáng thẳng xuống mặt thằng bé, kèm theo những lời chửi rủa xối xả và đòi bắt đền bằng một số tiền mà cả nhà nhịn ăn nhịn mặc mấy tháng trời cũng không moi đâu ra.
Nhìn thằng em rách rưới nức nở ôm mặt, máu trong người con bé sôi lên sùng sục. Nó chẳng màng đến thân phận nghèo hèn của mình nữa, lao vào cãi chửi rồi xông xô đánh nhau với thằng kia đến tơi bời. Hai bên giằng co, vật lộn giữa bãi đất bùn, quần áo xộc xệch, tay chân trầy xước rướm máu. Nhưng ở cái xã hội mà kẻ mạnh cậy quyền cậy thế ấy, sự phẫn nộ của một đứa trẻ nghèo chỉ chuốc lấy thêm sự khinh bỉ. Đánh nhau chán chê, khi thấy đám đông xúm lại chỉ trỏ, thằng kia liền hất hàm, nhổ nước bọt khinh bỉ rồi bỏ lại một câu ráo hoảnh, cay độc đến tận xương tủy: "Thôi, tao chấp gì mấy loại nghèo rách mồng tơi, vô lại chúng mày!".
Câu nói ấy cứa vào lòng người ta như dao cau đâm vào thịt. Con bé hậm hực dắt mấy đứa em lủi thủi đi về trên con đường lầy lội, lòng nặng trĩu những tủi hờn, uất ức và hơi thở hổn hển vì mệt mỏi.
Thế nhưng, khi vừa lê bước về đến khoảng sân đất trước nhà, tim nó như thắt lại, chân cứng đờ không bước nổi nữa. Trước hiên nhà, bố của thằng ác ôn kia đang đứng chống nạnh, tru tréo chửi bới ầm ĩ cả một vùng. Ở giữa sân, người má nuôi gầy guộc, khổ sở của nó đang lọt thỏm, quỳ sụp hẳn xuống nền đất lạnh lẽo để van xin. Gã đàn ông kia không ngớt lời mạt sát, xô đẩy người đàn bà tội nghiệp ngã khuỵu xuống vì cái gọi là "tiền đền bù" và mấy món nợ vặt vãnh được chồng chất lên đầu những con người cùng đinh. Má không dám cãi nửa lời, chỉ biết ôm mặt khóc nghẹn ngào, tấm lưng còng rạp đi trong bất lực và nhục nhã.
Đứng chết lặng giữa chiều tà nhập nhoạng, nhìn người má cả đời còng lưng gánh chịu cay đắng nay lại quỳ gối chịu nhục trước mặt kẻ khác vì lỗi lầm của bọn nó, đầu óc con bé bỗng ong ong, tai ù đi. Nó đứng thất thần, nhìn cảnh tượng ấy mà nước mắt trào ra cay đắng, xót xa đến tận cùng tâm can. Nỗi uất hận nghẹn ứ lại ở cổ họng, hóa thành những giọt nước mắt nóng hổi chảy dài trên gò má gầy gò. Cái nghèo, cái nhục nhã ấy như những nhát dao cứa sâu vào tâm can, bắt đầu gieo mầm vào lòng nó một nỗi khao khát cháy bỏng: phải bứt phá, phải đi tìm một con đường khác để thoát khỏi cái vũng bùn bét nhè này.
Thời gian trôi đi, chả mấy chốc mà cái nghèo cái khổ đã gặm nhấm mòn mỏi cả tuổi xuân của người má nuôi, và bóp méo cả những năm tháng tuổi thơ của lũ trẻ. Đứa lớn gầy đét, đứa bé còi cọc, cứ thế lớn lên trong giông bão của cuộc đời cơ cực như những cây cỏ dại mọc bờ mọc bụi, chẳng ai chăm bón, dãi dầu mưa nắng.
Đến khi con bé chớm bước vào tuổi trổ mã — cái tuổi mà đáng ra con gái nhà người ta được ăn diện, được mơ mộng những điều thơ trẻ — thì tâm trí nó đã sớm bị cày xới bởi những vết thương lòng sâu hoắm. Cái ý nghĩ về người mẹ ruột, cái con người đã nhẫn tâm dứt áo bỏ đi xứ người từ thuở nó còn đỏ hỏn, cứ như một con dao cùn cứa vào lòng nó từng đêm. Không phải nó tha thiết, hay vương vấn cái tình mẫu tử thiêng liêng gì với một người mặt mũi tròn dẹt ra sao nó còn chưa từng biết đến. Không, thứ lôi kéo nó chính là cái cục tức nghẹn đắng họng, là những lời đồn thổi cay độc, ác ôn của cái miệng lưỡi thiên hạ cứa vào tai nó mỗi ngày.
Người ta rỉ tai nhau, người ta nhổ nước bọt bàn tán với cái giọng điệu rẻ rúng, hả hê: Rằng mẹ nó vốn dĩ là một con đàn bà lẳng lơ, đú đởn, trót mang thai hoang với một thằng giàu có rồi bị chơi chán như cục giẻ rách, vứt bỏ lăn lóc ở một cái xó xỉnh tồi tàn nào đó bên xứ người. Người ta bảo chắc nó đã chết khô xác từ đời thủa nào rồi, làm gì còn mặt mũi mà quay về.
Mỗi một câu nói, mỗi một cái bĩu môi của người đời như hắt thêm một gáo nước lạnh vào mặt mẹ con nó. Con bé uất nghẹn, lòng gan nó không cam lòng. Nó không chịu được cái cảnh đi đứng lúc nào cũng phải cúi gằm mặt xuống bùn, không chịu được cái xiềng xích định kiến nhơ nhớp cứ trói chặt lấy gia đình nghèo khổ này đời này qua đời khác. Nó muốn đi! Nó phải đi tìm để tận mắt nhìn thấy sự thật, để xem cái con người sinh ra nó rốt cuộc là loại người gì, hay chí ít là để tự mình bứt khỏi cái gông xiềng rẻ rúng ấy. Cái ý định vượt biên giới mịt mờ, hiểm trở để đi tìm mẹ cứ thế bập bùng, cháy âm ỉ trong đầu nó như một đốm lửa nhỏ cô độc giữa đêm đông lạnh giá, dại dột nhưng cũng đầy quyết liệt.
Bữa cơm nghèo khổ ấy cứ thế trôi đi trong cái vị chát đắng và nước mắt tủi hờn. Thời gian chẳng đợi chờ một ai, nó cứ lặng lẽ chồng chất lên đôi vai gầy guộc của người má nuôi những nhọc nhằn, tơi tả. Để rồi đến một ngày, khi ý định bước chân ra đi đã chín muồi trong tâm trí, con bé quyết định giã từ mái tranh nghèo, giã từ bầy em nheo nhóc để đi tìm người mẹ ruột ở bên kia biên giới.
Ngày nó lên đường, trời xóm ngụ cư xám xịt một màu tang tóc. Chẳng có hành trang gì ngoài một cái bọc áo quần vá chằng vá đụp và mấy đồng tiền lẻ má dúi vào tay. Đứng trước ngưỡng cửa xiêu vẹo, nhìn người má nuôi lưng còng rạp xuống, khóe mắt nhăn nheo rươm rứa nước mắt, sống mũi con bé cay xè. Nó ôm chầm lấy mấy đứa em đang ngơ ngác níu vạt áo, rồi nghẹn ngào thốt lên câu nói đinh ninh ngày nào: rằng nó nhất định sẽ tìm được câu trả lời, nhất định sẽ quay về để báo hiếu người má cả đời hy sinh vì nó, và rằng nó sẽ bình an trở lại.
Nó bước đi. Bóng dáng gầy gò của một đứa con gái mới lớn lọt thỏm giữa con đường đất lầy lội, khuất dần sau màn mưa bụi mịt mờ. Thế nhưng, con bé nào đâu có ngờ rằng, chuyến đi định mệnh ấy lại mở ra một con đường đẫm nước mắt và cay đắng đến thế.
Bên kia biên giới không phải là chốn thiên đường để đổi đời như người ta mơ tưởng. Đó là một nơi lạnh lẽo, tàn nhẫn và đầy rẫy cạm bẫy. Ngay khi đặt chân đến xứ người, khi chưa kịp tìm thấy bóng dáng của người mẹ ruột từng rứt ruột bỏ đi năm xưa, con bé đã rơi vào tròng của những kẻ buôn người tồi tệ. Nó bị lừa bán vào một chốn lầu xanh nhơ nhớp, bị tước đoạt cả nhân phẩm, tự do và những giọt nước mắt cuối cùng.
Ở cái chốn trần gian địa ngục ấy, mỗi ngày trôi qua với nó là một cực hình. Người ta dùng roi vọt, dùng những đòn tra tấn dã man để khuất phục một đứa con gái ngoan cường vốn quen chịu khổ nghèo. Tấm thân tơi tả, bầm dập, tiếng kêu cứu khản đặc chìm vào trong bóng tối vô vọng. Không có lấy một bàn tay chìa ra cứu giúp, không một bóng người thân thích, nó mới thấm thía cái sự đời tàn độc hơn cả cái đói nghèo ở xóm ngụ cư ven sông.
Trong những đêm bị giam cầm trong căn phòng tối tăm, khi những vết thương rớm máu quằn quại đau đớn, hình ảnh người má nuôi gầy đét quỳ gối chịu nhục giữa sân nhà ngày nào, cùng lời hứa "con sẽ quay về" lại hiện lên trong tâm trí nó. Nước mắt nó chảy ngược vào trong, đắng ngắt. Nó nhớ má, nhớ mấy đứa em nheo nhóc, nhớ cả căn nhà tranh dột nát đầy tiếng thở dài. Lúc ấy, nó mới nhận ra cái giá đắt phải trả cho sự bướng bỉnh và khát vọng đổi đời bồng bột. Lời hứa ngày xưa giờ hóa thành một nhát dao tự cứa vào tim nó, khi mà đường về nhà đã mịt mờ vô định, và sự sống của nó chỉ còn lại là từng hơi thở thoi thóp giữa chốn đoạn trường đau xót, đẫm máu và nước mắt.
oh mik đọc cũng thấy buồn
Giài vấy!!